DINIY BAĞRIKENGLIK – TARAQQIYOT OMILIDIR

Diniy bağrikenglik – jamiyatda turli din va e’tiqod vakillarining özaro hurmat, tinçlik va hamjihatlik asosida yaşaşidir. U insonlarning diniy qaraşlari, urf-odatlari va e’tiqodlarini hurmat qiliş, boşqa din vakillariga nisbatan kamsitiş va adovatga yöl qöymaslikni anglatadi.

Bugungi globallaşuv davrida diniy bağrikenglik tinçlikni saqlaş, davlatlar va xalqlar örtasidagi döstlikni mustahkamlaş hamda jamiyat taraqqiyotini ta’minlaşda muhim ahamiyat kasb etadi. Çunki tinçlik va özaro hurmat mavjud bölgan jamiyatdagina ilm-fan, ta’lim, iqtisodiyot va madaniyat rivojlanadi.

Diniy bağrikenglik insonlarning diniy e’tiqodidan qat’i nazar, ularning huquq va erkinliklarini tan olişni anglatadi. Har bir inson öz e’tiqodiga ega böliş, dinga e’tiqod qiliş yoki heç qanday dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega.

Bag‘rikenglik boşqa dinni qabul qiliş yoki öz e’tiqodidan voz keçiş degani emas. Aksinça, inson öz e’tiqodiga sodiq qolgan holda, boşqa insonlarning ham qaraşlari va huquqlarini hurmat qilişi demakdir.

Diniy bağrikenglikning asosiy tamoyillari:

- Turli din va e’tiqod vakillariga hurmat bilan munosabatda böliş.

- Diniy qaraşlar sababli kamsitişga yöl qöymaslik.

- Millatlar va dinlar örtasida tinçlik va hamjihatlikni mustahkamlaş.

- Özaro muloqot va tuşunişni rivojlantiriş.

- Diniy adovat va ekstremistik qaraşlarning oldini oliş.

Özbekistonda diniy bağrikenglik an’analari

Özbekiston qadimdan turli millat va din vakillari yaşab kelgan, bağrikenglik va hamjihatlik qadrlanadigan yurtdir. Buyuk Ipak yöli çorrahasida joylaşgan bu hududda turli xalqlarning urf-odatlari, madaniyati va diniy qaraşlari özaro uyg‘unlaşib kelgan.

Bugungi kunda ham mamlakatimizda turli diniy konfessiya vakillari tinç-totuv hayot keçirmoqda. Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq, mamlakat dunyoviy davlat hisoblanadi. Bu barça fuqarolarning vijdon va e’tiqod erkinligi ta’minlanişini anglatadi.

2021-yil 5-iyulda qabul qilingan «Vijdon erkinligi va diniy taşkilotlar töğrisida»gi Qonun fuqarolarning diniy e’tiqod erkinligini hamda diniy taşkilotlar faoliyatining huquqiy asoslarini belgilaydi.

Diniy bağrikenglik jamiyat taraqqiyotiga bir neça jihatdan ijobiy ta’sir körsatadi.

Birinçidan, u jamiyatda tinçlik va barqarorlikni mustahkamlaydi. Turli din vakillari bir-birining e’tiqodini hurmat qilsa, nizolar va kelişmovçiliklar kamayadi.

Ikkinçidan, millatlararo döstlik va hamkorlik rivojlanadi. Odamlar özaro işonç asosida yaşab, umumiy maqsadlar yö‘lida birlaşadi.

Uçinçidan, yoş avlodda insonparvarlik, mehr-oqibat, hurmat va adolat kabi fazilatlar şakllanadi. Bu esa ma’naviy barkamol jamiyatni rivojlantirişga xizmat qiladi.

Törtinçidan, tinç va barqaror muhit iqtisodiy, ilmiy va madaniy rivojlaniş uçun qulay şaroit yaratadi.

Diniy bağrikenglikning xalqaro ahamiyati

Diniy bağrikenglik faqat bir davlat yoki xalq uçun emas, balki butun insoniyat uçun muhim qadriyatdir. Birlaşgan Millatlar Taşkiloti Boş Assambleyasi 1981-yil 25-noyabrda din yoki e’tiqod asosidagi murosasizlik va kamsitişning barça şakllarini bartaraf etiş töğrisidagi deklaratsiyani qabul qilgan. Uşbu hujjatda har bir insonning fikrlaş, vijdon va din erkinligi huquqi e’tirof etilgan.

Bu xalqaro hujjat diniy erkinlikni himoya qiliş va insonlar örtasida özaro hurmatni rivojlantirişda muhim ahamiyatga ega.

Xulosa qilib aytganda, diniy bağrikenglik – tinçlik, barqarorlik va taraqqiyotning muhim omilidir. Turli din va millat vakillarining özaro hurmat asosida yaşaşi jamiyatning ma’naviy boyligini oşiradi. Har bir inson boşqa insonlarning e’tiqodi, qaraşlari va huquqlarini hurmat qilişi lozim.

Ayniqsa, yoşlar diniy bağrikenglik, insonparvarlik, mehr-oqibat va özaro hurmat tamoyillariga amal qilişlari zarur. Çunki kelajak avlodning bilimli, ma’naviyatli va bağrikeng böl birga voyaga yetişi yurtimiz ravnaqi uçun katta ahamiyatga ega

Şuni unutmaslik kerakki, turli e’tiqod vakillarini birlaştiradigan eng muhim qadriyat – tinçlik, insoniylik va özaro hurmatdir. Diniy bağrikenglik hukm surgan jamiyatda taraqqiyot va farovonlik uçun mustahkam poydevor yaratiladi.

 

Ahmadjonov Akmaljon – “Imom Termiziy” örta maxsus islom ta’lim muassasasi öqituvçisi

“Imom Termiziy” ÖMITM matbuot xizmati